📊 PHÂN TÍCH THỊ TRƯỜNG AI VĨ MÔ: Thị phần câu lệnh (Prompt Share) của ChatGPT giảm xuống 50% khi Gemini và Claude bứt phá – Xu hướng Phân hóa Trợ lý AI và Định hướng cho Startup Đà Nẵng

📊 PHÂN TÍCH THỊ TRƯỜNG AI VĨ MÔ: Thị phần câu lệnh (Prompt Share) của ChatGPT giảm xuống 50% khi Gemini và Claude bứt phá – Xu hướng Phân hóa Trợ lý AI và Định hướng cho Startup Đà Nẵng

Thị trường trợ lý trí tuệ nhân tạo toàn cầu vừa ghi nhận đợt phân hóa thị phần người dùng sâu sắc nhất từ trước đến nay. Báo cáo AI Intelligence Report Q2/2026 công bố bởi Comscore xác nhận: **Thị phần tổng lượng câu lệnh (Prompt Volume Share) của ChatGPT đã sụt giảm từ 70% xuống mốc 50%** trong giai đoạn tháng 1 đến tháng 6/2026.

Sự suy giảm tỷ trọng thị phần của ChatGPT không xuất phát từ việc sụt giảm người dùng (ChatGPT vẫn tăng từ 59 triệu lên 99 triệu lượt truy cập đa nền tảng), mà do bánh xe thị trường AI đang mở rộng thần tốc: **Google Gemini gần như tăng gấp đôi thị phần từ 17% lên 30%**, trong khi **Claude của Anthropic bứt phá từ 2% lên 11%**. Người tiêu dùng và giới tri thức bắt đầu phân hóa thói quen sử dụng, hình thành các tập khách hàng riêng biệt cho từng mô hình AI – đặt ra bài học chiến lược về tối ưu hóa sự xuất hiện của thương hiệu (GEO/AIO) cho các startup tại Đà Nẵng.

1. "So What?" – Sự trỗi dậy của Gemini & Claude, Tỷ lệ hiển thị AI Overview và Khoảng cách "Sourced vs Cited"

Bản báo cáo định lượng từ Comscore và Digiday phác thảo những bước ngoặt trong hành vi người dùng số:

• Phân hóa tập người dùng theo hệ sinh thái và nghiệp vụ: Gemini tăng trưởng phi thường (từ 8 triệu lên 89 million cuộc hội thoại desktop) nhờ việc tích hợp sẵn vào Google, Android và Workspace, tiếp cận tệp người dùng phổ thông. Trong khi đó, Claude chiếm lĩnh lực lượng lao động tri thức và kỹ sư lập trình nhờ khả năng suy luận code/văn bản chuyên sâu. Sự phân hóa này chứng minh AI assistant đã trở thành một "lớp hành vi tiêu dùng" (consumer behavior layer) đa dạng.
• Sự trỗi dậy của AI Overview và Quảng cáo trong câu trả lời AI: Tỷ lệ tìm kiếm Google hiển thị AI Overview tăng từ 25,8% lên 39,4% trong tháng 6/2026, đe dọa trực tiếp lượng truy cập từ nguồn tìm kiếm truyền thống. Đáng chú ý, tỷ lệ quảng cáo được tài trợ nhúng trong các câu trả lời AI lĩnh vực khách sạn/du lịch đã vọt tăng từ 6% lên 24% chỉ trong hai tháng.
• Nhiều dữ liệu trích dẫn nhưng thiếu sự xuất hiện thương hiệu (Sourced ≠ Visible): Comscore chỉ ra khoảng cách lớn giữa việc được AI thu thập dữ liệu và được AI đề xuất thương hiệu. Đơn cử, Tripadvisor đóng góp 61% nguồn dữ liệu du lịch cho các AI nhưng chỉ nhận được 21% lượt đề xuất trích dẫn tên thương hiệu trong câu trả lời.

2. Góc nhìn MPR: Chuyển dịch từ Tối ưu hóa Tìm kiếm (SEO) sang Tối ưu hóa Trí tuệ Nhân tạo (GEO/AIO)

Góc nhìn MPR (Phân tích Chiến lược Tiếp thị Số & Tối ưu hóa Nền tảng AI):

Bức tranh thị phần phân hóa 50% - 30% - 11% giữa ChatGPT, Gemini và Claude khẳng định một quy luật bất biến của năm 2026: Chiến lược tiếp thị kỹ thuật số dựa trên lượt nhấp chuột (Clicks) từ Google Search đã chính thức nhường chỗ cho **Tối ưu hóa sự ảnh hưởng trong quy trình ra quyết định của Trợ lý AI (Generative Engine Optimization - GEO)**.

• Lợi thế của sự hiện diện đa nền tảng AI: Khách hàng số năm 2026 đưa ra quyết định mua sắm, đặt tour du lịch hay lựa chọn phần mềm B2B thông qua câu trả lời tổng hợp của Trợ lý AI. Việc các thương hiệu chỉ tối ưu hóa cho một chatbot duy nhất sẽ bỏ lỡ lượng lớn khách hàng trên các nền tảng khác. Doanh nghiệp bắt buộc phải xây dựng cấu trúc dữ liệu minh bạch để được các mô hình AI chọn làm nguồn trích dẫn ưu tiên.

3. Định hướng hành động chiến lược từ Sở Khoa Học và Công Nghệ TP. Đà Nẵng

Sự phân hóa thị phần trợ lý AI toàn cầu mang lại hai định hướng hành động rất thực tế cho hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo thành phố Đà Nẵng, bám sát các mục tiêu chiến lược của Sở Khoa học và Công nghệ:

• Startup và Doanh nghiệp Đà Nẵng cần chuyển dịch chiến lược từ SEO truyền thống sang Tối ưu hóa AI (GEO/AIO): Đà Nẵng có thế mạnh nổi trội về du lịch, thương mại dịch vụ và đang dồn lực thúc đẩy kinh tế số (thông qua vai trò thường trực của Trung tâm DSAC). Các startup MarTech, du lịch và E-commerce địa phương cần cập nhật ngay tư duy GEO: Cấu trúc hóa dữ liệu gian hàng, dịch vụ lưu trú, tour du lịch theo các chuẩn mở (như JSON-LD, Schema.org) để đảm bảo thương hiệu Đà Nẵng luôn xuất hiện hàng đầu trong các câu trả lời tư vấn của ChatGPT, Gemini lẫn Claude.
• Tận dụng Hạ tầng Máy chủ AI và Phòng lab dùng chung tại DSAC để nghiên cứu các Công cụ Phân tích GEO: Để giúp các startup nội địa giải bài toán phân tích hiển thị trên các mô hình AI, thành phố Đà Nẵng cam kết tiếp tục mở rộng hệ thống phòng lab, cụm máy chủ AI dùng chung và bệ đỡ Sandbox tại Khu Công nghệ cao và Công viên Phần mềm Số 2. Các nhà sáng lập cần chủ động khai thác bệ đỡ này của DSAC để phát triển các phần mềm hỗ trợ đo lường chỉ số xuất hiện thương hiệu (AI Brand Visibility Tracking), nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm dịch vụ miền Trung.

Góc nhìn từ Cổng Thông Tin Khởi Nghiệp Đổi Mới Sáng Tạo Thành Phố Đà Nẵng:

"Sự phát triển đa dạng và phân hóa của thị trường Trợ lý AI toàn cầu là lời khẳng định đanh thép: Sự nhạy bén thích ứng với các hành vi tiêu dùng công nghệ mới chính là chìa khóa bứt phá của doanh nghiệp số. Phù hợp với định hướng chính sách chiến lược của Sở Khoa học và Công nghệ, thành phố Đà Nẵng cam kết luôn kiến tạo hạ tầng hành lang cơ chế thông thoáng nhất, không ngừng mở rộng không gian số mở, bệ đỡ Sandbox và hỗ trợ tối đa hạ tầng vi mạch, AI dùng chung tại Trung tâm DSAC để làm bệ phóng cho các nhà sáng lập. Chúng tôi khuyến khích các startup miền Trung hãy giữ vững bản lĩnh kiên cường, dũng cảm làm chủ công nghệ mới, tự tin đưa sản phẩm đổi mới sáng tạo Đà Nẵng khẳng định vị thế trên bản đồ quốc tế."

---