🇨🇳 TỐI HẬU THƯ CHIP: Trung Quốc buộc các nhà máy dùng 50% thiết bị nội địa - Cuộc "ly hôn" công nghệ với phương Tây tăng tốc

Trung Quốc vừa ban hành một quy định cứng rắn chưa từng có: Các nhà sản xuất bán dẫn bắt buộc phải sử dụng ít nhất 50% thiết bị sản xuất nội địa khi mở rộng năng lực. Theo ba nguồn tin thân cận, đây là một trong những biện pháp mạnh tay nhất của Bắc Kinh nhằm giảm thiểu sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài, đặc biệt là Mỹ và Nhật Bản.

Quy định này dù không được công bố công khai nhưng đã được truyền đạt tới các hãng chip trong những tháng gần đây. Các đơn xin cấp phép mở rộng nhà máy sẽ bị từ chối thẳng thừng nếu không chứng minh được qua hồ sơ đấu thầu rằng một nửa số máy móc đến từ các nhà cung cấp Trung Quốc. Mục tiêu cuối cùng, theo các nguồn tin, là tiến tới tỷ lệ nội địa hóa 100%.

1. "So What?" – Tác động kép lên Thị trường Bán dẫn Toàn cầu

Quyết định này tạo ra hai luồng tác động trái chiều cực mạnh:

• Sự trỗi dậy của các "Nhà vô địch" nội địa: Chính sách bảo hộ này đang "bơm máu" trực tiếp cho các công ty Trung Quốc. Naura - nhà sản xuất thiết bị chip lớn nhất Trung Quốc - đã ghi nhận doanh thu 6 tháng đầu năm 2025 tăng 30% (đạt 16 tỷ NDT) và đang thử nghiệm công cụ khắc (etching tools) trên dây chuyền 7nm tiên tiến tại SMIC. Số lượng bằng sáng chế của họ năm 2025 cũng tăng gấp đôi so với giai đoạn 2020-2021.
• Cú sốc cho các ông lớn quốc tế: Các công ty như Tokyo Electron (Nhật) và Lam Research (Mỹ) đang đứng trước nguy cơ mất thị trường lớn nhất của họ. Năm 2024, Trung Quốc đóng góp tới 44% doanh thu cho Tokyo Electron. Khi quy định 50% được áp dụng triệt để, doanh thu của các công ty này sẽ sụt giảm nghiêm trọng, buộc họ phải tìm kiếm thị trường mới.
• Dòng vốn khổng lồ: "Quỹ Lớn" (Big Fund) giai đoạn 3 với số vốn 49 tỷ USD (thành lập năm 2024) đang hoạt động hết công suất. Chỉ riêng năm nay, các đơn vị nhà nước đã đặt hàng kỷ lục 421 máy quang khắc và linh kiện nội địa trị giá 850 triệu NDT.

2. Góc nhìn MPR: Chiến lược "Toàn quốc" của Tập Cận Bình

Góc nhìn MPR (Phân tích Chính sách):

Đây là minh chứng rõ nhất cho chiến lược "Whole Nation" (Huy động toàn quốc) của Trung Quốc. Họ chấp nhận đánh đổi hiệu suất ngắn hạn (dùng máy nội có thể chưa tốt bằng máy ngoại) để đạt được an ninh dài hạn.

• Thành công bước đầu: Ở các phân khúc thiết bị làm sạch (cleaning) và loại bỏ chất cản quang (photoresist-removal), Trung Quốc đã đạt tỷ lệ tự chủ khoảng 50%, đẩy lùi sự thống trị của Nhật Bản.
• Thách thức còn lại: Rào cản lớn nhất vẫn là máy quang khắc (lithography) cao cấp. Tuy nhiên, với thị trường nội địa được đảm bảo đầu ra (guaranteed market) nhờ quy định mới, các công ty Trung Quốc sẽ có dòng tiền dồi dào để tái đầu tư vào R&D cho các công nghệ khó nhất này.

3. Cơ hội và Thách thức cho Việt Nam (Đà Nẵng)

Sự dịch chuyển chuỗi cung ứng này mở ra cơ hội cho Việt Nam:

• Đón làn sóng dịch chuyển: Khi các hãng thiết bị Mỹ/Nhật/Hàn mất thị phần tại Trung Quốc, họ buộc phải đa dạng hóa sản xuất và tìm kiếm khách hàng mới ở Đông Nam Á. Đà Nẵng, với định hướng phát triển bán dẫn, cần chủ động tiếp cận các "nạn nhân" của chính sách này để mời gọi đặt trung tâm R&D hoặc nhà máy vệ tinh.
• Rủi ro dư thừa chip giá rẻ: Khi Trung Quốc tự chủ được thiết bị, họ sẽ sản xuất ồ ạt các dòng chip trưởng thành (legacy chips) với chi phí cực thấp. Điều này có thể gây áp lực lên các dự án sản xuất chip thương mại mà Việt Nam đang hướng tới.

Góc nhìn từ Trung tâm HTKNĐMST Đà Nẵng:

"Cuộc chiến công nghệ càng leo thang, cơ hội cho 'kẻ đứng giữa' như Việt Nam càng lớn. Tuy nhiên, chúng ta cần tỉnh táo: Đừng chỉ làm nơi lắp ráp. Hãy tận dụng thời cơ này để học hỏi quy trình vận hành các thiết bị tiên tiến từ phương Tây khi họ buộc phải chuyển hướng sang thị trường của chúng ta."

---